Ważnym czynnikiem jakości życia, w tym dostosowania do zmian klimatycznych, są tereny zielone – zarówno zieleń urządzona (w tym niedoceniane ogródki działkowe), jak i lasy oraz przyrodnicze tereny chronione.

Powierzchnia terenów zieleni urządzonej w województwie małopolskim w ostatniej dekadzie wzrosła o ok. 1 000 hektarów, w tym ponad 600 ha parków. Największy udział w powierzchni zieleni urządzonej mają parki (34%) oraz zieleń osiedlowa (31%). Zmniejszyła się natomiast powierzchnia zieleńców. Udział terenów zieleni urządzonej w powierzchni ogółem w woj. małopolskim należy do najwyższych w Polsce. Stosunkowo wysoki jest także wskaźnik nasycenia terenami zieleni urządzonej na mieszkańca. Większość terenów zieleni urządzonej znajduje się w miastach. Udział terenów zielonych w miastach w Małopolsce był stosunkowo niski, jednak sukcesywnie wzrastał i w 2023 r. osiągnął poziom średniej dla kraju.

Największe nasycenie terenami zieleni urządzonej (per capita) odnotowano w gminach uzdrowiskowych (Krynica-Zdrój, Piwniczna-Zdrój, Muszyna, Rabka-Zdrój), a także w Krakowie i miastach zachodniej Małopolski. Stosunkowo niskie było natomiast nasycenie w pozostałych dużych miastach regionu – Tarnowie, Nowym Sączu czy Nowym Targu. W ponad 80 gminach (głównie wiejskich ale także miejsko-wiejskich) nie było terenów zieleni urządzonej.

W ostatniej dekadzie liczba nasadzonych w terenach zieleni drzew w woj. małopolskim była corocznie większa od liczby ubytków drzew. Na tle innych województw sytuacja prezentowała się korzystnie – przewaga nasadzonych w ciągu dekady drzew należała do największych w Polsce – przy czym aż w połowie województw odnotowano więcej ubytków niż nasadzeń. Nie we wszystkich gminach sytuacja była tak korzystna, w szeregu gmin liczba drzew zmniejszyła się. Największa pozytywna różnica została odnotowana w Krakowie, Zakopanem, Nowym Targu i Wolbromiu. Znaczny ubytek drzew nastąpił natomiast w Tarnowie.

W województwie małopolskim działało w 2024 r. 235 rodzinnych ogrodów działkowych (ROD), z ponad 27 tys. działek. W ciągu dekady liczba ROD zmniejszyła się o 26, a liczba działek o blisko 3 tys. Tendencja spadkowa dotyczyła wszystkich województw, jednak względny spadek liczby ROD (10%) był w Małopolsce jednym z największych.

Powierzchnia lasów w woj. małopolskim pozostawała w ostatniej dekadzie w praktyce bez zmian, a udział lasów w powierzchni regionu jest nieco niższy niż średnia dla kraju. Pod względem udziału lasów, woj. małopolskie plasuje się dopiero na dziewiątej pozycji w kraju. Charakterystyczną cechą Małopolski jest bardzo wysoki – sięgający 44% powierzchni – udział lasów prywatnych. Pod tym względem region zajmuje drugie miejsce w kraju. Lesistość największa jest w południowej, górzystej części województwa, gdzie udział lasów sięga 70%. Bardzo niską lesistością cechują się natomiast gminy w obszarze metropolitalnym Krakowa (w tym sam Kraków) oraz w północno-wschodniej części województwa. Na terenie jednej gminy (Gręboszów) nie było lasów.

Powierzchnia przyrodniczych terenów chronionych2 w Małopolsce wynosiła ponad 800 tys. ha (8% wszystkich obszarów chronionych w kraju). W ciągu dekady zwiększyła się nieznacznie. Przyrodnicze obszary chronione zajmują 53% powierzchni regionu, znacznie powyżej średniej dla kraju. Pod względem udziału obszarów chronionych w powierzchni woj. małopolskie zajmuje drugie miejsce. Największy jest udział najmniej restrykcyjnych form ochrony przyrody tj. obszarów chronionego krajobrazu (71% wszystkich terenów chronionych) oraz parków krajobrazowych (23%). Parki Narodowe stanowią zaledwie 5% obszarów chronionych, a rezerwaty – 0,1%. Znikoma jest powierzchnia obszarów, które mogą być ustanawiane przez samorządy gminne tj. użytków ekologicznych i obszarów chronionego krajobrazu. Na terenie województwa ustanowiono także ponad 2,7 tys. pomników przyrody tj. 6% wszystkich pomników w kraju. Udział terenów chronionych w powierzchni gmin jest bardzo zróżnicowany – od wartości sięgających 90-kilka procent na południu województwa (w tym w 26 gminach – 100% powierzchni), do kilku procent w gminach w jego centralnej części, w tym w 43 gminach nie ustanowiono żadnej obszarowej formy ochrony przyrody. Największa liczba pomników przyrody (ponad 360) została ustanowiona w Krakowie.

Raport dostępny TUTAJ