W dobie cyfrowej transformacji i rosn\u0105cych wyzwa\u0144 geopolitycznych, technologie podw\u00f3jnego zastosowania (dual-use technologies), obejmuj\u0105ce m.in. sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, nanotechnologie, zaawansowane materia\u0142y, cyberbezpiecze\u0144stwo, systemy satelitarne i robotyk\u0119 (drony), zyskuj\u0105 strategiczne znaczenie w skali globalnej i regionalnej. Ich rozw\u00f3j jest postrzegany jako kluczowy element budowy odpornej i suwerennej gospodarki, zdolnej sprosta\u0107 nowym zagro\u017ceniom bezpiecze\u0144stwa i konkurencji mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142czesne \u015brodowisko geopolityczne charakteryzuje si\u0119 wysokim stopniem niepewno\u015bci, wynikaj\u0105cym z eskalacji konflikt\u00f3w regionalnych, rywalizacji mocarstw oraz rosn\u0105cej liczby zagro\u017ce\u0144 hybrydowych. Kryzysy energetyczne, cyberataki, dezinformacja oraz militaryzacja nowych technologii staj\u0105 si\u0119 kluczowymi wyzwaniami dla bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stw i region\u00f3w. W tym kontek\u015bcie technologie podw\u00f3jnego zastosowania (dual-use technologies) \u2013 obejmuj\u0105ce rozwi\u0105zania mo\u017cliwe do wykorzystania zar\u00f3wno w sektorze cywilnym, jak i militarnym \u2013 nabieraj\u0105 strategicznego znaczenia. Ich rozw\u00f3j jest nie tylko kwesti\u0105 innowacyjno\u015bci gospodarki, ale r\u00f3wnie\u017c fundamentem odporno\u015bci system\u00f3w bezpiecze\u0144stwa narodowego i europejskiego.<\/p>\n
Region ma\u0142opolski ma szczeg\u00f3lne predyspozycje do pe\u0142nienia znacz\u0105cej roli w tej transformacji. Dzi\u0119ki silnemu zapleczu badawczo-rozwojowemu \u2013 obejmuj\u0105cemu aktywno\u015b\u0107 wiod\u0105cych uczelni, politechnik, instytut\u00f3w badawczych \u2013 oraz dynamicznemu \u015brodowisku przedsi\u0119biorczo\u015bci, region dysponuje potencja\u0142em pozwalaj\u0105cym na efektywny rozw\u00f3j i wdra\u017canie technologii dual-use. Seminarium eksperckie z 13 listopada 2025 r. po\u015bwi\u0119cone potencja\u0142owi Ma\u0142opolski w tym zakresie podkre\u015bli\u0142o zar\u00f3wno mocne strony (np. bogat\u0105 infrastruktur\u0119 B+R i sieci wsp\u00f3\u0142pracy), jak i bariery rozwojowe, takie jak regulacje eksportowe i brak zharmonizowanych mechanizm\u00f3w transferu technologii.<\/p>\n
Na poziomie instytucjonalnym polityka rozwoju dual-use znajduje odzwierciedlenie w pierwszych krajowych inicjatywach, takich jak og\u0142oszony w sierpniu 2025 r. Program Ministra Rozwoju i Technologii \u201eWsparcie kompetencji w obszarze innowacji dual-use\u201d na lata 2025\u20132029. Program obejmuj\u0105cy \u015bcie\u017cki akceleracji, sieci mentoringu oraz venture building, ma na celu wzmocnienie interoperacyjno\u015bci sektora nauki, przedsi\u0119biorstw i obronno\u015bci, u\u0142atwiaj\u0105c zar\u00f3wno komercjalizacj\u0119 innowacji, jak i adaptacj\u0119 technologii cywilnych do potrzeb militarnych.<\/p>\n
Na poziomie europejskim strategia Unii Europejskiej akcentuje znaczenie dual-use we wzmacnianiu konkurencyjno\u015bci, odporno\u015bci i autonomii technologicznej Europy. Komisja Europejska \u2013 m.in. poprzez Bia\u0142\u0105 Ksi\u0119g\u0119 z 2024 r. oraz Ramy finansowania dual-use w kolejnych programach badawczych \u2013 stwarza podstawy instytucjonalne dla wsparcia tego typu technologii. R\u00f3wnocze\u015bnie, inicjatywy takie jak REGDUALOSA badaj\u0105 skuteczno\u015b\u0107 polityk regionalnych w integracji przemys\u0142u obronnego z procesami innowacyjnymi, stanowi\u0105c modelowe studium dla Ma\u0142opolski i innych region\u00f3w UE.<\/p>\n
W tym kontek\u015bcie wojew\u00f3dztwo ma\u0142opolskie, dysponuj\u0105ce silnym zapleczem naukowo-badawczym, rozwini\u0119t\u0105 infrastruktur\u0105 B+R oraz dynamicznym ekosystemem przedsi\u0119biorczo\u015bci, ma potencja\u0142, aby sta\u0107 si\u0119 istotnym ogniwem w krajowym i europejskim systemie bezpiecze\u0144stwa technologicznego. Integracja regionu z krajowymi i europejskimi strukturami innowacji obronnych, a tak\u017ce rozw\u00f3j technologii dual-use w obszarach takich jak sztuczna inteligencja, cyberbezpiecze\u0144stwo, robotyka czy technologie materia\u0142owe, mo\u017ce znacz\u0105co wzmocni\u0107 zar\u00f3wno zdolno\u015bci obronne, jak i konkurencyjno\u015b\u0107 gospodarki.<\/p>\n
Celem niniejszej publikacji jest analiza potencja\u0142u wojew\u00f3dztwa ma\u0142opolskiego w obszarze technologii podw\u00f3jnego zastosowania, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem roli regionu w systemie bezpiecze\u0144stwa narodowego oraz jego integracji z europejskimi i krajowymi strukturami innowacji obronnych. Opracowanie obejmuje identyfikacj\u0119 kluczowych zasob\u00f3w i kompetencji, ocen\u0119 mechanizm\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzysektorowej i mi\u0119dzyregionalnej oraz wskazanie rekomendacji strategicznych dla rozwoju ekosystemu dual-use w perspektywie d\u0142ugoterminowej.<\/p>\n