W dobie cyfrowej transformacji i rosnących wyzwań geopolitycznych, technologie podwójnego zastosowania (dual-use technologies), obejmujące m.in. sztuczną inteligencję, nanotechnologie, zaawansowane materiały, cyberbezpieczeństwo, systemy satelitarne i robotykę (drony), zyskują strategiczne znaczenie w skali globalnej i regionalnej. Ich rozwój jest postrzegany jako kluczowy element budowy odpornej i suwerennej gospodarki, zdolnej sprostać nowym zagrożeniom bezpieczeństwa i konkurencji międzynarodowej.

Współczesne środowisko geopolityczne charakteryzuje się wysokim stopniem niepewności, wynikającym z eskalacji konfliktów regionalnych, rywalizacji mocarstw oraz rosnącej liczby zagrożeń hybrydowych. Kryzysy energetyczne, cyberataki, dezinformacja oraz militaryzacja nowych technologii stają się kluczowymi wyzwaniami dla bezpieczeństwa państw i regionów. W tym kontekście technologie podwójnego zastosowania (dual-use technologies) – obejmujące rozwiązania możliwe do wykorzystania zarówno w sektorze cywilnym, jak i militarnym – nabierają strategicznego znaczenia. Ich rozwój jest nie tylko kwestią innowacyjności gospodarki, ale również fundamentem odporności systemów bezpieczeństwa narodowego i europejskiego.

Region małopolski ma szczególne predyspozycje do pełnienia znaczącej roli w tej transformacji. Dzięki silnemu zapleczu badawczo-rozwojowemu – obejmującemu aktywność wiodących uczelni, politechnik, instytutów badawczych – oraz dynamicznemu środowisku przedsiębiorczości, region dysponuje potencjałem pozwalającym na efektywny rozwój i wdrażanie technologii dual-use. Seminarium eksperckie z 13 listopada 2025 r. poświęcone potencjałowi Małopolski w tym zakresie podkreśliło zarówno mocne strony (np. bogatą infrastrukturę B+R i sieci współpracy), jak i bariery rozwojowe, takie jak regulacje eksportowe i brak zharmonizowanych mechanizmów transferu technologii.

Na poziomie instytucjonalnym polityka rozwoju dual-use znajduje odzwierciedlenie w pierwszych krajowych inicjatywach, takich jak ogłoszony w sierpniu 2025 r. Program Ministra Rozwoju i Technologii „Wsparcie kompetencji w obszarze innowacji dual-use” na lata 2025–2029. Program obejmujący ścieżki akceleracji, sieci mentoringu oraz venture building, ma na celu wzmocnienie interoperacyjności sektora nauki, przedsiębiorstw i obronności, ułatwiając zarówno komercjalizację innowacji, jak i adaptację technologii cywilnych do potrzeb militarnych.

Na poziomie europejskim strategia Unii Europejskiej akcentuje znaczenie dual-use we wzmacnianiu konkurencyjności, odporności i autonomii technologicznej Europy. Komisja Europejska – m.in. poprzez Białą Księgę z 2024 r. oraz Ramy finansowania dual-use w kolejnych programach badawczych – stwarza podstawy instytucjonalne dla wsparcia tego typu technologii. Równocześnie, inicjatywy takie jak REGDUALOSA badają skuteczność polityk regionalnych w integracji przemysłu obronnego z procesami innowacyjnymi, stanowiąc modelowe studium dla Małopolski i innych regionów UE.

W tym kontekście województwo małopolskie, dysponujące silnym zapleczem naukowo-badawczym, rozwiniętą infrastrukturą B+R oraz dynamicznym ekosystemem przedsiębiorczości, ma potencjał, aby stać się istotnym ogniwem w krajowym i europejskim systemie bezpieczeństwa technologicznego. Integracja regionu z krajowymi i europejskimi strukturami innowacji obronnych, a także rozwój technologii dual-use w obszarach takich jak sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo, robotyka czy technologie materiałowe, może znacząco wzmocnić zarówno zdolności obronne, jak i konkurencyjność gospodarki.

Celem niniejszej publikacji jest analiza potencjału województwa małopolskiego w obszarze technologii podwójnego zastosowania, ze szczególnym uwzględnieniem roli regionu w systemie bezpieczeństwa narodowego oraz jego integracji z europejskimi i krajowymi strukturami innowacji obronnych. Opracowanie obejmuje identyfikację kluczowych zasobów i kompetencji, ocenę mechanizmów współpracy międzysektorowej i międzyregionalnej oraz wskazanie rekomendacji strategicznych dla rozwoju ekosystemu dual-use w perspektywie długoterminowej.

Publikacja dostępna TUTAJ